กำลังโหลด…

Juslume · ระบบจัดทำเอกสารคดี

กฎกระทรวงความปลอดภัยทางรังสี พ.ศ. 2561

กฎกระทรวงใช้บังคับพ.ศ. 2561มีผล 5 ตุลาคม 2561

ย้อนกลับ

วันที่ประกาศ5 ตุลาคม 2561

จำนวนมาตราหลัก (ไม่รวมมาตราแทรก)0 มาตรา

ค้นหามาตราพิมพ์เลขมาตรา เช่น 288, 288/1 หรือข้อความในตัวบท

อ่าน 🔒 เขียน / ไฮไลท์

กฎกระทรวง

ความปลอดภัยทางรังสี

พ.ศ. ๒๕๖๑

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง มาตรา ๘ (๑๘) และมาตรา ๙๑ แห่งพระราช

บัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีโดย

คำแนะนำของคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ในกฎกระทรวงนี้

“ความปลอดภัยทางรังสี” หมายความว่า การป้องกันประชาชนและสิ่งแวดล้อมจากความเสี่ยง

ทางรังสี และความปลอดภัยของสถานประกอบการหรือกิจกรรมใด ๆ ที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงทางรังสี ทั้งที่

เกิดจากการปฏิบัติงานตามปกติและเกิดจากอุบัติเหตุหรือเหตุการณ์ใด ๆ อันอาจคาดหมายได้

“มาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสี” หมายความว่า มาตรการป้องกันและข้อกำหนดด้าน

ความปลอดภัยที่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดความปลอดภัยทางรังสี

“พื้นที่ควบคุม” หมายความว่า พื้นที่ที่ต้องมีมาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสีเพื่อควบคุม

การได้รับรังสีหรือป้องกันการแพร่กระจายของการปนเปื้อนทางรังสีบนพื้นผิวอันเกิดจากการปฏิบัติงาน

ตามปกติ และเพื่อป้องกันหรือลดโอกาสและปริมาณการได้รับรังสีอันเกิดจากอุบัติเหตุหรือเหตุการณ์ใด ๆ

อันอาจคาดหมายได้

“พื้นที่ตรวจตรา” หมายความว่า พื้นที่ที่ไม่ต้องมีมาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสีเป็นพิเศษ

แต่มีความจำเป็นต้องให้อยู่ภายใต้การตรวจสอบการได้รับรังสีอันเกิดจากการปฏิบัติงาน

“ปริมาณรังสีสมมูล” หมายความว่า ผลรวมของปริมาณรังสีดูดกลืนในเนื้อเยื่อหรืออวัยวะใด ๆ

ของมนุษย์ หลังจากปรับเทียบการก่ออันตรายของรังสีทุกชนิดที่อวัยวะนั้นได้รับ โดยเทียบกับการก่อ

อันตรายของรังสีแกมมา มีหน่วยเป็นซีเวิร์ต

“ปริมาณรังสียังผล” หมายความว่า ผลรวมของปริมาณรังสีสมมูลหลังจากปรับเทียบสภาพไวต่อ

รังสีของแต่ละเนื้อเยื่อหรืออวัยวะทั่วร่างกายของมนุษย์ มีหน่วยเป็นซีเวิร์ต

“ผู้ปฏิบัติงานทางรังสี” หมายความว่า ผู้ปฏิบัติงานให้กับผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งทั้งแบบเต็ม

เวลา แบบไม่เต็มเวลา หรือแบบชั่วคราว ซึ่งเกี่ยวข้องกับรังสี

“ผู้รับใบอนุญาต” หมายความว่า ผู้รับใบอนุญาต ดังต่อไปนี้

(๑) ใบอนุญาตผลิต มีไว้ในครอบครอง ใช้ นำเข้า หรือส่งออกวัสดุกัมมันตรังสีตามมาตรา ๑๙

(๒) ใบอนุญาตมีไว้ในครอบครองหรือใช้เครื่องกำเนิดรังสีตามมาตรา ๒๖

(๓) ใบอนุญาตมีไว้ในครอบครอง ใช้ นำเข้า หรือส่งออกวัสดุนิวเคลียร์ตามมาตรา ๓๖

“ผู้แจ้ง” หมายความว่า ผู้แจ้งการครอบครองหรือใช้วัสดุกัมมันตรังสีตามมาตรา ๒๐ หรือผู้แจ้ง

ปริมาณการครอบครองวัสดุนิวเคลียร์ตามมาตรา ๓๘

หมวด ๑

บททั่วไป

ข้อ ๒ การดำเนินการใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์จากรังสีของผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้ง

จะกระทำได้ก็ต่อเมื่อก่อให้เกิดประโยชน์ต่อบุคคลหรือสังคมมากกว่าผลเสียที่อาจได้รับ และให้กระทำโดย

คำนึงถึงความปลอดภัยต่อบุคคล ประชาชน และสิ่งแวดล้อมเป็นสำคัญ

การได้รับรังสีของบุคคลจากการดำเนินการตามวรรคหนึ่ง ต้องเป็นไปโดยมีมาตรการควบคุมให้

ได้รับรังสีน้อยที่สุดเท่าที่จะสามารถดำเนินการได้อย่างสมเหตุสมผล โดยพิจารณาถึงปัจจัยต่าง ๆ ที่

เกี่ยวข้อง รวมไปถึงจำนวนบุคคลที่ได้รับรังสี ความเป็นไปได้ในการได้รับรังสีและปริมาณรังสีที่จะได้รับ

ความเสี่ยงทางรังสีซึ่งเกิดจากเหตุการณ์อันอาจคาดหมายได้ และลักษณะการก่อให้เกิดอันตรายจากรังสี

ทั้งนี้ โดยจะต้องคำนึงถึงปัจจัยทางเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยีประกอบด้วย

หมวด ๒

การดำเนินการด้านความปลอดภัยทางรังสี

ข้อ ๓ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องจัดให้มีมาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสี ซึ่งจะต้องมี

มาตรฐานไม่ต่ำกว่าหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับความปลอดภัยทางรังสีที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้

มาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสีตามวรรคหนึ่งจะต้องสอดคล้องกับมาตรการด้านความ

มั่นคงปลอดภัยทางรังสี

ผู้รับใบอนุญาตต้องมีการทบทวนและตรวจสอบมาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสีอย่างน้อย

ปีละหนึ่งครั้ง

ข้อ ๔ มาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสีที่ได้รับความเห็นชอบจากเลขาธิการแล้ว ถ้าผู้รับใบ

อนุญาตประสงค์จะปรับปรุงหรือแก้ไขเพิ่มเติมมาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสี ผู้รับใบอนุญาตต้อง

เสนอต่อเลขาธิการเพื่อให้ความเห็นชอบด้วย

หมวด ๓

พื้นที่ควบคุมและพื้นที่ตรวจตรา

ข้อ ๕ ให้ผู้รับใบอนุญาตกำหนดพื้นที่ควบคุมและพื้นที่ตรวจตราโดยคำนึงถึงปริมาณรังสีที่คาด

ว่าจะได้รับจากการปฏิบัติงานตามปกติและจากอุบัติเหตุหรือเหตุการณ์ใด ๆ อันอาจคาดหมายได้ รวมทั้ง

รูปแบบและขอบเขตของมาตรการที่ต้องใช้เพื่อการรักษาความปลอดภัยทางรังสี

ข้อ ๖ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้มีมาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสีที่เหมาะสมในพื้นที่

ควบคุมอย่างน้อย ดังต่อไปนี้

(๑) มีการกำหนดขอบเขตพื้นที่ควบคุมโดยใช้อุปกรณ์ทางกายภาพ หรือวิธีการอื่น ๆ ที่เหมาะสม

(๒) ในพื้นที่ที่มีการใช้วัสดุกัมมันตรังสีเพียงครั้งคราวหรือมีการเคลื่อนย้ายวัสดุกัมมันตรังสีจากที่

หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง จะต้องมีการกำหนดขอบเขตพื้นที่ควบคุมโดยวิธีการที่เหมาะสมกับ

พฤติการณ์และจะต้องระบุช่วงเวลาที่อาจได้รับรังสีในพื้นที่ควบคุมดังกล่าวด้วย

(๓) มีการติดตั้งสัญลักษณ์ทางรังสีพร้อมข้อความเตือนภัยที่เหมาะสมตามข้อ ๙ รวมทั้งมีคำ

แนะนำแสดงไว้ที่บริเวณทางเข้าและตามจุดที่เหมาะสม

(๔) มีมาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสีที่เหมาะสม ซึ่งรวมถึงมาตรการเพื่อควบคุมการแพร่

กระจายของการปนเปื้อนทางรังสีบนพื้นผิว และการกำหนดระเบียบและขั้นตอนปฏิบัติงาน

ในพื้นที่ควบคุม

(๕) มีมาตรการควบคุมการเข้าถึงพื้นที่ควบคุมโดยเคร่งครัด

(๖) จัดให้มีพื้นที่ เครื่องมือ อุปกรณ์ และเครื่องใช้ที่เหมาะสม ณ บริเวณทางเข้าของพื้นที่

ควบคุม เช่น อุปกรณ์ป้องกัน อุปกรณ์ตรวจสอบ หรือที่เก็บของ

(๗) จัดให้มีพื้นที่ เครื่องมือ อุปกรณ์ และเครื่องใช้ที่เหมาะสม ณ บริเวณทางออกของพื้นที่

ควบคุม เช่น อุปกรณ์สำหรับตรวจวัดการปนเปื้อนทางรังสีบนพื้นผิว ที่ชำระล้าง หรือที่เก็บ

ของปนเปื้อน

ข้อ ๗ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้มีมาตรการด้านความปลอดภัยทางรังสีที่เหมาะสมในพื้นที่ตรวจ

ตราอย่างน้อย ดังต่อไปนี้

(๑) มีการกำหนดขอบเขตพื้นที่ตรวจตราด้วยวิธีการที่เหมาะสม

(๒) มีการติดตั้งสัญลักษณ์ทางรังสีพร้อมข้อความเตือนภัยที่เหมาะสมตามข้อ ๙ ณ บริเวณทาง

เข้าพื้นที่ตรวจตรา

ข้อ ๘ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้มีการบันทึกและการตรวจตราความปลอดภัยทางรังสีที่เหมาะ

สมในพื้นที่ควบคุมและพื้นที่ตรวจตรา

หมวด ๔

สัญลักษณ์ทางรังสี

ข้อ ๙ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องติดตั้งสัญลักษณ์ทางรังสีพร้อมข้อความเตือนภัยที่เหมาะสม

แสดงให้เห็นได้ชัดเจนที่บริเวณทางเข้าพื้นที่ควบคุมและพื้นที่ตรวจตรา แหล่งอุปกรณ์ทางรังสี วัสดุ

กัมมันตรังสี เครื่องกำเนิดรังสี วัสดุนิวเคลียร์ และตำแหน่งอื่นที่เหมาะสมทั้งภายในและภายนอกพื้นที่

ควบคุมและพื้นที่ตรวจตรา

สัญลักษณ์ทางรังสีตามวรรคหนึ่งให้เป็นไปตามแบบท้ายกฎกระทรวงนี้

ข้อ ๑๐ ห้ามมิให้ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งใช้สัญลักษณ์ทางรังสีเพื่อการอื่นใดนอกจากที่กำหนด

ไว้ในข้อ ๙

หมวด ๕

ผู้ปฏิบัติงานทางรังสี

ข้อ ๑๑ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องไม่ให้บุคคลที่มีอายุต่ำกว่าสิบหกปีซึ่งมิใช่ผู้ที่มารับบริการ

ทางการแพทย์ เข้าไปในพื้นที่ควบคุมและพื้นที่ตรวจตรา หรือปฏิบัติงานใด ๆ ที่เกี่ยวกับรังสี

ข้อ ๑๒ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องไม่ให้บุคคลที่มีอายุตั้งแต่สิบหกปีแต่ไม่เกินสิบแปดปี

ปฏิบัติงานในพื้นที่ควบคุมหรือปฏิบัติงานใด ๆ ที่เกี่ยวกับรังสี เว้นแต่จะเป็นไปเพื่อการศึกษา การฝึกอบรม

หรือการฝึกงานซึ่งต้องอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดของผู้ปฏิบัติงานทางรังสี

ข้อ ๑๓ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องควบคุมดูแลให้ผู้ปฏิบัติงานทางรังสี ผู้ศึกษา ผู้เข้ารับการ

ฝึกอบรม หรือผู้ฝึกงานปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับความปลอดภัยตามที่กฎหมายกำหนด

และละเว้นการกระทำใด ๆ ในประการที่น่าจะก่อให้เกิดอันตรายต่อตนเอง ผู้ปฏิบัติงานอื่น ประชาชน และ

สิ่งแวดล้อม

ข้อ ๑๔ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้มีการประเมินการได้รับรังสี การเก็บบันทึกผลการได้รับรังสี

ประจำบุคคล และการเฝ้าระวังสุขภาพที่เหมาะสมแก่ผู้ปฏิบัติงานทางรังสี

ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้ผู้ปฏิบัติงานทางรังสีสามารถเข้าถึงข้อมูลตามวรรคหนึ่งในส่วนที่

เกี่ยวข้องกับตนเองได้

ข้อ ๑๕ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องจัดให้มีข้อมูล คำแนะนำ และการฝึกอบรมด้านความ

ปลอดภัยทางรังสีที่เหมาะสมแก่ผู้ปฏิบัติงานทางรังสี ผู้ศึกษา ผู้เข้ารับการฝึกอบรม หรือผู้ฝึกงาน

คำแนะนำตามวรรคหนึ่ง อย่างน้อยต้องมีคำแนะนำให้ผู้ปฏิบัติงานทางรังสี ผู้ศึกษา ผู้เข้ารับการ

ฝึกอบรม หรือผู้ฝึกงาน เมื่อพบเห็นเหตุอันตรายหรือเหตุที่อาจก่อให้เกิดอันตรายหรือกระทบกระเทือนต่อ

ความปลอดภัยทางรังสี ให้แจ้งให้เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี ผู้รับใบอนุญาต หรือผู้แจ้งทราบโดยเร็ว

ข้อ ๑๖ ในกรณีที่ผู้ปฏิบัติงานทางรังสีซึ่งเป็นหญิงมีครรภ์หรืออยู่ระหว่างการให้นมบุตรได้แจ้งถึง

ข้อมูลการตั้งครรภ์หรือการให้นมบุตรให้ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งทราบ ให้ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งปรับ

เปลี่ยนลักษณะการปฏิบัติงานของผู้ปฏิบัติงานทางรังสีซึ่งเป็นหญิงมีครรภ์หรืออยู่ระหว่างการให้นมบุตร

เพื่อมิให้ได้รับปริมาณรังสีเกินกว่าที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๘

หมวด ๖

ขีดจำกัดปริมาณรังสี

ข้อ ๑๗ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องควบคุมดูแลให้ผู้ปฏิบัติงานทางรังสีได้รับรังสีน้อยที่สุดเท่า

ที่จะสามารถดำเนินการได้อย่างสมเหตุสมผลตามมาตรฐานการปฏิบัติงานนั้น ๆ และต้องมิให้ได้รับรังสีเกิน

ปริมาณที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้

(๑) ปริมาณรังสียังผล ๒๐ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี โดยเฉลี่ยในช่วงห้าปีติดต่อกัน ทั้งนี้ ในแต่ละปีจะรับ

รังสีได้ไม่เกิน ๕๐ มิลลิซีเวิร์ต และตลอดช่วงห้าปีติดต่อกัน จะต้องได้รับรังสีไม่เกิน ๑๐๐

มิลลิซีเวิร์ต

(๒) ปริมาณรังสีสมมูล สำหรับเลนส์ของดวงตา ๒๐ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี โดยเฉลี่ยในช่วงห้าปีติดต่อ

กัน ทั้งนี้ ในแต่ละปีจะรับรังสีได้ไม่เกิน ๕๐ มิลลิซีเวิร์ต และตลอดช่วงห้าปีติดต่อกัน จะต้อง

ได้รับรังสีไม่เกิน ๑๐๐ มิลลิซีเวิร์ต

(๓) ปริมาณรังสีสมมูล สำหรับส่วนที่เป็นผิวหนัง มือ และเท้า ๕๐๐ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี โดย

ปริมาณรังสีสมมูลสำหรับส่วนที่เป็นผิวหนังนั้นให้วัดจากค่าเฉลี่ยปริมาณรังสีต่อ ๑ ตาราง

เซนติเมตรของบริเวณผิวหนังที่ได้รับรังสีมากที่สุด

ข้อ ๑๘ ผู้ปฏิบัติงานทางรังสีซึ่งเป็นหญิงมีครรภ์หรืออยู่ระหว่างการให้นมบุตร ให้ใช้ขีดจำกัด

ปริมาณรังสีเช่นเดียวกันกับประชาชนทั่วไปตามข้อ ๒๐

ข้อ ๑๙ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องควบคุมดูแลมิให้บุคคลตามข้อ ๑๒ ได้รับรังสีเกินปริมาณที่

กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้

(๑) ปริมาณรังสียังผล ๖ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี

(๒) ปริมาณรังสีสมมูล สำหรับเลนส์ของดวงตา ๒๐ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี

(๓) ปริมาณรังสีสมมูล สำหรับส่วนที่เป็นผิวหนัง มือ และเท้า ๑๕๐ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี โดย

เซนติเมตรของบริเวณผิวหนังที่ได้รับรังสีมากที่สุด

ข้อ ๒๐ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องควบคุมดูแลมิให้ประชาชนทั่วไปซึ่งมิใช่ผู้ที่มารับบริการ

ทางการแพทย์ได้รับรังสีเกินปริมาณที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้

(๑) ปริมาณรังสียังผล ๑ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี ทั้งนี้ ในกรณีสถานการณ์พิเศษ ปริมาณรังสียังผลต่อปี

อาจเกินกว่าที่กำหนดไว้ได้ แต่ปริมาณรังสียังผลโดยเฉลี่ยตลอดช่วงห้าปีติดต่อกันจะต้องไม่

เกิน ๑ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี

(๒) ปริมาณรังสีสมมูล สำหรับเลนส์ของดวงตา ๑๕ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี

(๓) ปริมาณรังสีสมมูล สำหรับส่วนที่เป็นผิวหนัง มือ และเท้า ๕๐ มิลลิซีเวิร์ตต่อปี

ข้อ ๒๑ บุคคลแต่ละประเภทตามข้อ ๑๗ ข้อ ๑๘ ข้อ ๑๙ หรือข้อ ๒๐ ที่มีความเป็นไปได้ที่จะ

ได้รับรังสีจากหลายแหล่ง ผลรวมของปริมาณรังสีจากทุกแหล่งต้องไม่เกินขีดจำกัดปริมาณรังสีที่กำหนดไว้

ในข้อ ๑๗ ข้อ ๑๘ ข้อ ๑๙ หรือข้อ ๒๐ แล้วแต่กรณี

ข้อ ๒๒ พื้นที่ใดในสถานประกอบการที่ไม่มีการใช้ประโยชน์หรือจัดเก็บวัสดุกัมมันตรังสีหรือ

วัสดุนิวเคลียร์อีกต่อไป ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งต้องดำเนินการไม่ให้พื้นที่นั้นก่อให้เกิดการได้รับรังสีต่อผู้

ปฏิบัติงานทางรังสีหรือประชาชนเกิน ๓๐๐ ไมโครซีเวิร์ตต่อปี

ข้อ ๒๓ ในกรณีที่บุคคลแต่ละประเภทตามข้อ ๑๗ ข้อ ๑๘ ข้อ ๑๙ หรือข้อ ๒๐ มีความเป็นไป

ได้ที่จะได้รับรังสีเกินขีดจำกัดปริมาณรังสีที่กำหนดไว้ ให้ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แจ้งแจ้งให้สำนักงานทราบ

โดยเร็ว

ข้อ ๒๔ มิให้นำความในข้อ ๒๐ ข้อ ๒๑ และข้อ ๒๓ มาใช้บังคับแก่เจ้าหน้าที่ซึ่งมีหน้าที่เข้า

ระงับเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี

แหล่งข้อมูลทางการ

แสดงเฉพาะรุ่นที่ผ่านการตรวจและเผยแพร่แล้ว ตัวบทนำมาจากระบบกลางทางกฎหมาย (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา) โปรดตรวจกับแหล่งที่มาก่อนอ้างอิงในงานจริง