ภาคผนวก
ประเภทวัสดุกัมมันตรังสี
ประเภทวัสดุกัมมันตรังสีสามารถจำแนกออกได้เป็น ๕ ประเภท ตามความเป็นอันตรายดังต่อไป
นี้
๑. วัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๑ หรือวัสดุกัมมันตรังสีที่เป็นอันตรายสูงสุด (extremely
dangerous)
๒. วัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๒ หรือวัสดุกัมมันตรังสีที่เป็นอันตรายมาก (very dangerous)
๓. วัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๓ หรือวัสดุกัมมันตรังสีที่เป็นอันตราย (dangerous)
๔. วัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๔ หรือวัสดุกัมมันตรังสีที่มีโอกาสเป็นอันตราย (unlikely to be
dangerous)
๕. วัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๕ หรือวัสดุกัมมันตรังสีที่มีโอกาสเป็นอันตรายน้อยที่สุด (most
unlikely to be dangerous)
ทั้งนี้ การจำแนกประเภทของวัสดุกัมมันตรังสีตามตารางการจำแนกประเภทวัสดุกัมมันตรังสี ให้
ยึดหลักเกณฑ์ตามลำดับความสำคัญดังต่อไปนี้
๑. วัสดุกัมมันตรังสีที่ไม่ในอยู่ภายใต้การควบคุมตามพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ
พ.ศ. ๒๕๕๙
ให้พิจารณาระดับค่ากัมมันตภาพของวัสดุกัมมันตรังสี หากระดับค่ากัมมันตภาพไม่อยู่ภายใต้
การควบคุมของพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ ให้ถือว่าวัสดุกัมมันตรังสีนั้น ไม่
ต้องนำมาพิจารณาจัดจำแนกประเภทของวัสดุกัมมันตรังสีตามตารางการจำแนกประเภทวัสดุกัมมันตรังสี
๒. ลักษณะการใช้ประโยชน์
ให้จำแนกประเภทวัสดุกัมมันตรังสีตามลักษณะการใช้ประโยชน์และวัสดุกัมมันตรังสีที่ปรากฏ
อยู่ในตารางการจำแนกประเภทวัสดุกัมมันตรังสี ตัวอย่างเช่น วัสดุกัมมันตรังสีโคบอลต์-๖๐ (Co-60) ใช้ใน
การรักษาด้วยรังสีรักษาระยะไกล (teletherapy) ให้จำแนกประเภทวัสดุกัมมันตรังสีนี้เป็นวัสดุกัมมันตรังสี
ประเภทที่ ๑ หรือวัสดุกัมมันตรังสีอิริเดียม-๑๙๒ (Ir-192) ที่ใช้ในการถ่ายภาพด้วยรังสีแกมมาทาง
อุตสาหกรรม (industrial gamma radiography) ให้จำแนกวัสดุกัมมันตรังสีนี้เป็นวัสดุกัมมันตรังสี
ประเภทที่ ๒ หรือวัสดุกัมมันตรังสีไฮโดรเจน-๓ (H-3) ที่ใช้ในการวัดการหยั่งธรณีหลุมเจาะด้วยรังสี (well
logging gauges) ให้จำแนกวัสดุกัมมันตรังสีนี้เป็นวัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๓ เป็นต้นไป
๓. อัตราส่วนค่ากัมมันตภาพต่อค่าความเป็นอันตรายของวัสดุกัมมันตรังสี (A/D)
ในกรณีที่ลักษณะการใช้ประโยชน์ของวัสดุกัมมันตรังสีนั้น ๆ ไม่ปรากฏในตารางการจำแนก
ประเภทวัสดุกัมมันตรังสี หรือไม่ทราบลักษณะการใช้ประโยชน์ หรือลักษณะการใช้ประโยชน์นั้น ๆ ต้อง
พิจารณาประกอบกับอัตราส่วนค่ากัมมันตภาพ ให้จำแนกประเภทของวัสดุกัมมันตรังสีตามค่าอัตราส่วนระ
หว่างค่ากัมมันตภาพ (activity; A) และค่าความเป็นอันตรายของวัสดุกัมมันตรังสี (dangerous value; D)
ดังนี้
๓.๑ วัสดุกัมมันตรังสีที่มีค่า A/D เท่ากับหรือสูงกว่า ๑,๐๐๐ (A/D >๑,๐๐๐) จัดเป็นวัสดุ
กัมมันตรังสีประเภทที่ ๑
๓.๒ วัสดุกัมมันตรังสีที่มีค่า A/D น้อยกว่า ๑,๐๐๐ และมากกว่าหรือเท่ากับ ๑๐ (๑,๐๐๐ > A/
D >๑๐) จัดเป็นวัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๒
๓.๓ วัสดุกัมมันตรังสีที่มีค่า A/D น้อยกว่า ๑๐ และมากกว่าหรือเท่ากับ ๑ (๑๐ > A/D >๑) จัด
เป็นวัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๓
๓.๔ วัสดุกัมมันตรังสีที่มีค่า A/D น้อยกว่า ๑ และมากกว่าหรือเท่ากับ ๐.๐๑ (๑ > A/D >๐.๐๑
) จัดเป็นวัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๔
๓.๕ วัสดุกัมมันตรังสีที่มีค่า A/D น้อยกว่า ๐.๐๑ และมากกว่าค่ากัมมันตภาพของวัสดุ
กัมมันตรังสีที่ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมตามพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ (
exempt) (๐.๐๑ > A/D และ A > exempt) จัดเป็นวัสดุกัมมันตรังสีประเภทที่ ๕
ค่าความเป็นอันตรายของวัสดุกัมมันตรังสี (D) ให้เป็นไปตามมาตรฐานทบวงการพลังงาน
ปรมาณูระหว่างประเทศ
๔. กรณีวัสดุกัมมันตรังสีชนิดไม่ปิดผนึก
วัสดุกัมมันตรังสีชนิดไม่ปิดผนึก ให้จำแนกประเภทวัสดุกัมมันตรังสีเป็นประเภทที่ ๑ ถึงประเภท
ที่ ๕ ตามอัตราส่วนค่ากัมมันตภาพต่อค่าความเป็นอันตรายของวัสดุกัมมันตรังสี (A/D) เว้นแต่วัสดุ
กัมมันตรังสีที่ใช้ในทางการแพทย์ที่จำแนกเป็นประเภทที่ ๕ ให้ถือว่าเป็นประเภทที่ ๔
๕. การปรับเปลี่ยนประเภทของวัสดุกัมมันตรังสี
การจัดจำแนกวัสดุกัมมันตรังสีแต่ละประเภท นอกเหนือไปจากหลักเกณฑ์ดังกล่าวข้างต้นแล้ว
อาจนำหลักเกณฑ์อย่างอื่นมาใช้ประกอบการพิจารณาจำแนกประเภทของวัสดุกัมมันตรังสี เช่น ลักษณะ
ทางเคมี ฟิสิกส์ ของวัสดุกัมมันตรังสี ลักษณะของเครื่องกำบังรังสีหรือบรรจุหีบห่อที่ใช้ ปัจจัยแวดล้อมที่
เกี่ยวข้องกับการนำวัสดุกัมมันตรังสีไปใช้ประโยชน์ หรือประวัติการเกิดอุบัติเหตุทางรังสีอันเนื่องมาจากการ
ใช้วัสดุกัมมันตรังสี เป็นต้น ดังนั้น เมื่อมีข้อมูลหลักฐานรายงาน หรือสิ่งบ่งชี้ใด ๆ ที่สนับสนุนการปรับ
เปลี่ยนประเภทของวัสดุกัมมันตรังสี อาจพิจารณาจำแนกวัสดุกัมมันตรังสีใหม่ให้สอดคล้องกับข้อเท็จจริง
เหล่านี้
JUSLUME