← บทความทั้งหมดวิธีพิจารณาความ

JUSLUME 0018

6 ตุลาคม 2569 · อ่าน 7 นาที

พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันกับผู้เสียหายที่ถึงแก่ความตายมีสิทธิยื่นคำร้องขอรับเงินที่จำเลยวางต่อศาลเพื่อบรรเทาทุกข์และประกอบดุลพินิจการลงโทษของจำเลยได้หรือไม่

#𝗝𝗨𝗦𝗟𝗨𝗠𝗘018


คำพิพากษาฎีกาที่ 3463/2560


𝗜𝗦𝗦𝗨𝗘 𝟭

พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันกับผู้เสียหายที่ถึงแก่ความตายมีสิทธิยื่นคำร้องขอรับเงินที่จำเลยวางต่อศาลเพื่อบรรเทาทุกข์และประกอบดุลพินิจการลงโทษของจำเลยได้หรือไม่


────────────────


หลักกฎหมายที่เกี่ยวข้อง


- ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 5 , 30 , 44/1

มาตรา ๕ บุคคลเหล่านี้จัดการแทนผู้เสียหายได้

(๑) ผู้แทนโดยชอบธรรมหรือผู้อนุบาล เฉพาะแต่ในความผิดซึ่งได้กระทำต่อผู้เยาว์ หรือผู้ไร้ความสามารถซึ่งอยู่ในความดูแล

(๒) ผู้บุพการี ผู้สืบสันดาน สามีหรือภริยาเฉพาะแต่ในความผิดอาญา ซึ่งผู้เสียหายถูกทำร้ายถึงตายหรือบาดเจ็บจนไม่สามารถจะจัดการเองได้

(๓) ผู้จัดการหรือผู้แทนอื่น ๆ ของนิติบุคคล เฉพาะความผิดซึ่งกระทำลงแก่นิติบุคคลนั้น

มาตรา ๓๐ คดีอาญาใดซึ่งพนักงานอัยการยื่นฟ้องต่อศาลแล้ว ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ในระยะใดระหว่างพิจารณาก่อนศาลชั้นต้นพิพากษาคดีนั้นก็ได้

มาตรา ๔๔/๑ ในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ ถ้าผู้เสียหายมีสิทธิที่จะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพราะเหตุได้รับอันตรายแก่ชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือได้รับความเสื่อมเสียต่อเสรีภาพในร่างกายชื่อเสียงหรือได้รับความเสียหายในทางทรัพย์สินอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลย ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ตนก็ได้

การยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่ง ผู้เสียหายต้องยื่นคำร้องก่อนเริ่มสืบพยาน ในกรณีที่ไม่มีการสืบพยานให้ยื่นคำร้องก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี และให้ถือว่าคำร้องดังกล่าวเป็นคำฟ้องตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่งนั้น ทั้งนี้คำร้องดังกล่าวต้องแสดงรายละเอียดตามสมควรเกี่ยวกับความเสียหายและจำนวนค่าสินไหมทดแทนที่เรียกร้อง หากศาลเห็นว่าคำร้องนั้นยังขาดสาระสำคัญบางเรื่อง ศาลอาจมีคำสั่งให้ผู้ร้องแก้ไขคำร้องให้ชัดเจนก็ได้

คำร้องตามวรรคหนึ่งจะมีคำขอประการอื่นที่มิใช่คำขอบังคับให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลยในคดีอาญามิได้ และต้องไม่ขัดหรือแย้งกับคำฟ้องในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ และในกรณีที่พนักงานอัยการได้ดำเนินการตามความในมาตรา ๔๓ แล้วผู้เสียหายจะยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่งเพื่อเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินอีกไม่ได้


- ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 135 , 136

มาตรา ๑๓๕ ในคดีที่เรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเงินหรือมีการเรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเงินรวมอยู่ด้วย ไม่ว่าเวลาใด ๆ ก่อนมีคำพิพากษา จำเลยจะนำเงินมาวางศาลเต็มจำนวนที่เรียกร้อง หรือแต่บางส่วนหรือตามจำนวนเท่าที่ตนคิดว่าพอแก่จำนวนที่โจทก์มีสิทธิเรียกร้องก็ได้ ทั้งนี้ โดยยอมรับผิดหรือไม่ยอมรับผิดก็ได้

มาตรา ๑๓๖ ในกรณีที่จำเลยวางเงินต่อศาลโดยยอมรับผิด ถ้าโจทก์พอใจยอมรับเงินที่จำเลยวางโดยไม่ติดใจเรียกร้องมากกว่านั้น และคดีไม่มีประเด็นที่จะต้องวินิจฉัยต่อไปอีก ให้ศาลพิพากษาคดีไปตามนั้น คำพิพากษานั้นเป็นที่สุด แต่ถ้าโจทก์ไม่พอใจในจำนวนเงินที่จำเลยวาง และยังติดใจที่จะดำเนินคดีเพื่อให้จำเลยต้องรับผิดในจำนวนเงินตามที่เรียกร้องต่อไปอีก จำเลยมีสิทธิถอนเงินที่วางไว้นั้นได้ โดยให้ถือเสมือนว่ามิได้มีการวางเงิน หรือจำเลยจะยอมให้โจทก์รับเงินนั้นไปก็ได้ ในกรณีหลังนี้ โจทก์จะรับเงินไปหรือไม่ก็ตาม จำเลยไม่ต้องเสียดอกเบี้ยในจำนวนเงินที่วาง แม้ว่าจำเลยมีความรับผิดตามกฎหมายจะต้องเสีย ทั้งนี้ นับแต่วันที่จำเลยยอมให้โจทก์รับเงินไป

ในกรณีที่จำเลยวางเงินต่อศาลโดยไม่ยอมรับผิด จำเลยจะรับเงินนั้นคืนไปก่อนที่มีคำพิพากษาว่าจำเลยไม่ต้องรับผิดไม่ได้ การวางเงินเช่นว่านี้ ไม่เป็นเหตุระงับการเสียดอกเบี้ย หากจำเลยมีความรับผิดตามกฎหมายจะต้องเสีย


────────────────


คำฟ้องและคำให้การ

- คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 290 ระหว่างพิจารณา จำเลยวางเงินต่อศาลชั้นต้นเป็นเงิน 50,000 บาทให้แก่ผู้เสียหายเพื่อบรรเทาความเสียหายของผู้ตาย

- ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามฟ้องโดยรอการลงโทษจำคุกจำเลยและคุมความประพฤติของจำเลยไว้

- โจทก์อุทธรณ์และศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าไม่รอการลงโทษและคุมความประพฤติของจำเลย

- จำเลยฎีกา ระหว่างฎีกา จำเลยวางเงินต่อศาลชั้นต้นเป็นเงิน 150,000 บาท ชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ญาติผู้ตายเพื่อบรรเทาความเสียหายแก่ญาติของผู้ตาย ศาลฎีกาพิพากษายืน

- ต่อมาหลังจากจำเลยได้รับการพักโทษ จำเลยยื่นคำร้องขอรับเงินที่วางต่อศาลชั้นต้นรวม 200,000 บาท คืนจากศาล ศาลชั้นต้นยกคำร้อง

- จำเลยอุทธรณ์ขอรับเงินคืน 150,000 บาทและศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นเรียกโจทก์และจำเลยมาไต่สวนหาทายาทของผู้ตายและสอบถามให้ได้ความก่อนว่ามีความประสงค์จะรับเงินชดใช้ค่าเสียหายจำนวน 150,000 บาทหรือไม่

- ผู้ร้องซึ่งเป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันกับผู้ตาย ยื่นคำร้องว่าผู้ตายไม่มีทายาทอื่นนอกจากผู้ร้องและนายน. ซึ่งเป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันจึงขอรับเงิน 200,000 บาท ที่จำเลยวางต่อศาล

- ส่วนผู้ร้องพี่สาวและนายนรินทร์น้องชายของผู้ตายเป็นทายาทลำดับถัดลงมา ซึ่งยังไม่มีสิทธิรับมรดกของผู้ตาย จึงยังไม่มีสิทธิที่จะรับเงินชดใช้ค่าเสียหายที่จำเลยวางไว้ต่อศาล ให้คืนเงินที่จำเลยวางไว้แก่จำเลยเมื่อคำสั่งนี้ถึงที่สุด


โจทก์หรือจำเลยอุทธรณ์

- ผู้ร้องและนายน. อุทธรณ์ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับเฉพาะอุทธรณ์ของผู้ร้อง


คำพิพากษาศาลอุทธรณ์

- ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่าให้ศาลชั้นต้นมอบเงิน 200,000 บาทให้แก่ผู้ร้อง


โจทก์หรือจำเลยฎีกา

- จำเลยฎีกา


คำวินิจฉัยศาลฎีกา/ผลคำพิพากษา

- ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าผู้ร้องในฐานะพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันกับผู้ตาย ยื่นคำร้องขอรับเงินที่จำเลยวางต่อศาลทั้งสองครั้ง เพื่อบรรเทาความเสียหายอันเกิดจากการกระทำความผิดของจำเลย มิได้ยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 30 หรือยื่นคำร้องขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 44/1

- ทั้งเงินที่จำเลยวางต่อศาลชั้นต้นก็ไม่ใช่มรดกของผู้ตาย กรณีจึงไม่ต้องพิจารณาว่าผู้ร้องเป็นผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้ตายซึ่งเป็นผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 5 หรือมีสิทธิเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพราะเหตุผู้ตายได้รับอันตรายแก่ชีวิตอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 44/1 หรือผู้ร้องเป็นทายาทของผู้ตายหรือไม่เมื่อผู้ร้องเป็นผู้มีส่วนได้เสียจึงมีสิทธิ์ยื่นคำร้องขอรับเงินดังกล่าว

- การวางเงินทั้งสองครั้งแสดงให้เห็นได้ว่าจำเลยวางเงินดังกล่าวโดยมีเจตนาที่จะให้แก่ผู้ตายหรือญาติของผู้ตาย เพื่อให้ศาลชั้นต้นและศาลฎีกาใช้ประกอบดุลพินิจในการลงโทษจำเลย ซึ่งศาลชั้นต้นและศาลฎีกาก็นำเหตุที่จำเลยวางเงินต่อศาลชั้นต้นในระหว่างพิจารณาและระหว่างฎีกาดังกล่าวมาใช้ประกอบดุลพินิจรอหรือไม่รอการลงโทษจำคุกให้แก่จำเลยแล้ว เมื่อคดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกา โดยมีการดำเนินการตามคำร้องของจำเลยดังกล่าวแล้วและผู้ร้องประสงค์ที่จะรับเงินจำนวนดังกล่าว ผู้ร้องจึงมีสิทธิ์ที่จะรับเงินจำนวนนั้นไปจากศาลชั้นต้นได้


────────────────


𝗝𝗨𝗦𝗟𝗨𝗠𝗘 𝗡𝗢𝗧𝗘 𝟬𝟭

เงินที่วางต่อศาลเพื่อเยียวยาความเสียหายมิใช่มรดกของผู้เสียหาย การยื่นรับเงินดังกล่าวในคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องคดีอาญา จึงไม่จำต้องพิจารณาถึงขนาดว่าเป็นบุคคลผู้มีสิทธิตาม ป.วิ.อาญา มาตรา 5 มาตรา 30 หรือ มาตรา 44/1 หรือไม่

แชร์บทความ