#𝗝𝗨𝗦𝗟𝗨𝗠𝗘021
คำพิพากษาฎีกาที่ 1672/2565
𝗜𝗦𝗦𝗨𝗘 𝟭
ในความผิดฐานยักยอกทรัพย์ผู้เสียหายจะเรียกให้ใช้ราคาทรัพย์สินแทนการเรียกทรัพย์สินคืนได้หรือไม่
𝗜𝗦𝗦𝗨𝗘 𝟮
ค่าขาดรายได้จากการประกอบกิจการเป็นค่าเสียหายอันเกิดจากการกระทำความผิดฐานยักยอกทรัพย์หรือไม่
𝗜𝗦𝗦𝗨𝗘 𝟯
หากผู้เสียหายมิได้ร้องขอดอกเบี้ยฯ ศาลจะพิพากษาให้ได้หรือไม่
────────────────
หลักกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 438
มาตรา ๔๓๘ ค่าสินไหมทดแทนจะพึงใช้โดยสถานใดเพียงใดนั้น ให้ศาลวินิจฉัยตามควรแก่พฤติการณ์และความร้ายแรงแห่งละเมิด
อนึ่ง ค่าสินไหมทดแทนนั้น ได้แก่การคืนทรัพย์สินอันผู้เสียหายต้องเสียไปเพราะละเมิด หรือใช้ราคาทรัพย์สินนั้น รวมทั้งค่าเสียหายอันจะพึงบังคับให้ใช้เพื่อความเสียหายอย่างใด ๆ อันได้ก่อขึ้นนั้นด้วย
- ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142 , 246 , 252
มาตรา ๑๔๒ คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลที่ชี้ขาดคดีต้องตัดสินตามข้อหาในคำฟ้องทุกข้อแต่ห้ามมิให้พิพากษาหรือทำคำสั่งให้สิ่งใด ๆ เกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้อง
มาตรา ๒๔๖ เว้นแต่ที่ได้บัญญัติไว้ดังกล่าวมาข้างต้น บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการพิจารณาและการชี้ขาดตัดสินคดีในศาลชั้นต้นนั้น ให้ใช้บังคับแก่การพิจารณาและการชี้ขาดตัดสินคดีในชั้นศาลอุทธรณ์ได้โดยอนุโลม
มาตรา ๒๕๒ ในกรณีที่ไม่มีข้อกำหนดของประธานศาลฎีกาตามมาตรา ๒๕๐ กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ให้นำบทบัญญัติในลักษณะ ๑ ว่าด้วยอุทธรณ์มาใช้บังคับโดยอนุโลม
- ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 40 , 43 , 44/1
มาตรา ๔๐ การฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาจะฟ้องต่อศาลซึ่งพิจารณาคดีอาญาหรือต่อศาลที่มีอำนาจชำระคดีแพ่งก็ได้ การพิจารณาคดีแพ่งต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา ๔๓ คดีลักทรัพย์ วิ่งราว ชิงทรัพย์ ปล้นทรัพย์ โจรสลัด กรรโชก ฉ้อโกง ยักยอกหรือรับของโจร ถ้าผู้เสียหายมีสิทธิที่จะเรียกร้องทรัพย์สินหรือราคาที่เขาสูญเสียไปเนื่องจากการกระทำผิดคืน เมื่อพนักงานอัยการยื่นฟ้องคดีอาญา ก็ให้เรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายด้วย
มาตรา ๔๔/๑ ในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ ถ้าผู้เสียหายมีสิทธิที่จะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพราะเหตุได้รับอันตรายแก่ชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือได้รับความเสื่อมเสียต่อเสรีภาพในร่างกายชื่อเสียงหรือได้รับความเสียหายในทางทรัพย์สินอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลย ผู้เสียหายจะยื่นคำร้องต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญาขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ตนก็ได้
การยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่ง ผู้เสียหายต้องยื่นคำร้องก่อนเริ่มสืบพยาน ในกรณีที่ไม่มีการสืบพยานให้ยื่นคำร้องก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี และให้ถือว่าคำร้องดังกล่าวเป็นคำฟ้องตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและผู้เสียหายอยู่ในฐานะโจทก์ในคดีส่วนแพ่งนั้น ทั้งนี้คำร้องดังกล่าวต้องแสดงรายละเอียดตามสมควรเกี่ยวกับความเสียหายและจำนวนค่าสินไหมทดแทนที่เรียกร้อง หากศาลเห็นว่าคำร้องนั้นยังขาดสาระสำคัญบางเรื่อง ศาลอาจมีคำสั่งให้ผู้ร้องแก้ไขคำร้องให้ชัดเจนก็ได้
คำร้องตามวรรคหนึ่งจะมีคำขอประการอื่นที่มิใช่คำขอบังคับให้จำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดของจำเลยในคดีอาญามิได้ และต้องไม่ขัดหรือแย้งกับคำฟ้องในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ และในกรณีที่พนักงานอัยการได้ดำเนินการตามความในมาตรา ๔๓ แล้วผู้เสียหายจะยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่งเพื่อเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินอีกไม่ได้
────────────────
คำฟ้องและคำให้การ
- โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสามฐานยักยอกทรัพย์และให้จำเลยทั้งสามร่วมกันคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหาย
- จำเลยทั้งสามให้การรับสารภาพ
- ระหว่างพิจารณาผู้เสียหายยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาต และโจทก์ร่วมยื่นคำร้องขอให้จำเลยทั้งสามชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเป็นค่าขาดรายได้***
- จำเลยทั้งสามให้การในคดีส่วนแพ่งว่าค่าเสียหายสูงเกินไปขอให้ยกคำร้อง
ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า
- ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลย ทั้งสามมีความผิดฐานยักยอกทรัพย์ส่วนที่โจทก์ขอให้จำเลยทั้งสามคืนหรือใช้ราคาแทนนั้นเนื่องจากโจทก์ร่วมได้รับทรัพย์สินคืนไปแล้วยกเว้นรายการทรัพย์หนึ่งรายการที่ยังไม่ได้คืนจำเลยทั้งสามจึงต้องรับผิดคืนสะพานไม้รอบบ่อหรือหักคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทน และให้ จำเลยทั้งสามร่วมกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์ร่วม
โจทก์หรือจำเลยอุทธรณ์
- โจทก์ร่วมและจำเลยทั้งสามอุทธรณ์คดีส่วนแพ่ง
คำพิพากษาศาลอุทธรณ์
- ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าให้โจทก์ร่วมรับวัสดุอุปกรณ์จากจำเลยทั้งสาม โดยจำเลยทั้งสามไม่ต้องร่วมกันรับผิดชดใช้ราคาแทนแก่โจทก์ร่วมและให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชดใช้แทน นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
โจทก์หรือจำเลยฎีกา
- โจทก์ร่วมฎีกาคดีส่วนแพ่ง โดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา
คำวินิจฉัยศาลฎีกา/ผลคำพิพากษา
- ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำพิพากษาคดีส่วนอาญาที่คู่ความมิได้โต้เถียงกัน คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยส่วนแพ่งว่าโจทก์ร่วมมีสิทธิไม่รับสะพานไม้รอบบ่อโดยให้ใช้ราคาแทนได้หรือไม่ และจำเลยทั้งสามต้องร่วมกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์ร่วมเพียงใด
- เห็นว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 438 วรรคสองกำหนดไว้ว่าค่าสินไหมทดแทนได้แก่การคืนทรัพย์สินอันผู้เสียหายต้องเสียไปเพราะการละเมิดหรือใช้ราคาทรัพย์สินนั้นรวมทั้งค่าเสียหายอันจะพึงบังคับให้ใช้เพื่อความเสียหายอย่างใดใดอันได้เกิดขึ้นด้วย
- การเบียดบังเอาทรัพย์ของผู้อื่นที่ตนครอบครองเป็นของตนโดยทุจริตอันเป็นความผิดอาญาฐานยักยอกและเป็นการละเมิดในทางแพ่งนั้น การใช้ค่าสินไหมทดแทนต้องกระทำโดยการคืนทรัพย์สินที่ยักยอกแก่ผู้เสียหายซึ่งเป็นเจ้าของทรัพย์สินเป็นลำดับแรกกรณีไม่อาจคืนทรัพย์สินแก่ผู้เสียหายได้จึงจะมีสิทธิ์เรียกให้ผู้ทำละเมิดใช้ราคาทรัพย์สินแทนเป็นลำดับมา คดีนี้โจทก์มีคำขอให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินที่ถูกประทุษร้ายแสดงว่าขณะฟ้องทรัพย์สินของโจทก์ร่วมทั้งหมดรวมทั้งสะพานไม้รอบบ่อยังอยู่ในสภาพที่จำเลยทั้งสามสามารถคืนให้แก่โจทก์ร่วมได้ โดยโจทก์มิได้โต้แย้งหรือเบิกความคัดค้านว่ารอบบ่อสูญหายหรือบุบสลายหรือถูกทำลายจนไม่อยู่ในสภาพที่จำเลยทั้งสามจะคืนให้แก่โจทก์ร่วมได้ โจทก์ร่วมพึ่งยกขึ้นเก่าอ้างเป็นประเด็นในชั้นฎีกา จึงเป็นข้อที่ไม่ได้ยกขึ้นว่าเก่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ต้องห้ามมิให้ฎีกาฯ
- ในประเด็นความเสียหายจากการขาดรายได้นั้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 44/1 ค่าสินไหมทดแทนที่ผู้เสียหายจะขอให้บังคับจำเลยชดใช้ให้โดยการยื่นคำร้องเข้าไปในคดีอาญาในความผิดที่พนักงานในการเป็นโจทก์ก็แต่เฉพาะค่าสินไหมทดแทนอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดอาญาที่โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยเท่านั้น
- คดีนี้โจทก์ฟ้องขอลงโทษจำเลยทั้งสามฐานยักยอก โจทก์ร่วมจึงมีอำนาจยื่นคำร้องขอให้จำเลยทั้งสามร่วมกันคืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินที่จำเลยทั้งสามเบียดบังเป็นของตนโดยทุจริตตลอดจนค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอย่างใดใดอันได้ก่อขึ้นอันเนื่องมาจากการกระทำความผิดฐานยักยอก การที่โจทก์ร่วมไม่ได้เข้าประกอบกิจการร้านอาหารในที่ดินและอาคารที่เช่าของจำเลยที่ 1 เป็นผลมาจากการตกลงเรื่องสัญญาเช่าที่ดินและอาคารต่อกันแล้วก่อนเกิดเหตุกระทำความผิดอาญาฐานยักยอก ดังนี้การที่โจทก์ร่วมขาดรายได้จากการขายอาหารจึงมิได้สืบเนื่องมาจากการที่จำเลยทั้งสามกระทำความผิด อย่างไรก็ตามคำขอของโจทก์ร่วมพออนุโลมได้ว่าเป็นการเรียกค่าสินไหมทดแทนที่จำเลยทั้งสามเบียดบังเอาทรัพย์สินของโจทก์ร่วมไปใช้เป็นประโยชน์ของจำเลยทั้งสามในลักษณะเป็นค่าใช้ทรัพย์สิน ซึ่งเป็นผลโดยตรงมาจากการกระทำความผิดฐานยักยอกของจำเลยทั้งสาม ที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าเสียหายดังกล่าวให้เมื่อเปรียบเทียบกับราคาทรัพย์สินทั้งหมดและ ระยะเวลาที่จำเลยทั้งสามได้ใช้ทรัพย์ทรัพย์สินของโจทก์นับว่าเหมาะสมแล้ว
- ส่วนที่โจทก์ร่วมฎีกาขอให้จำเลยทั้งสามร่วมร่วมกันชำระดอกเบี้ยของต้นเงินค่าสินไหมทดแทนจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์นั้นเมื่อตามคำร้องขอให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์ร่วมมิได้คำขอให้จำเลยทั้งสามชำระดอกเบี้ยด้วย ศาลฎีกาจึงไม่อาจพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระดอกเบี้ยแก่โจทก์รวมได้ เพราะเป็นการพิพากษาเกินคำขอต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142 มาตรา 246 และมาตรา 252 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 40
────────────────
𝗝𝗨𝗦𝗟𝗨𝗠𝗘 𝗡𝗢𝗧𝗘 ⭐️
ค่าสินไหมทดแทนมูลละเมิดได้แก่ การคืนทรัพย์สินแล้วจึงใช้ราคาแทนตามลำดับ ทั้งนี้การจะเรียกค่าสินไหมทดแทนในคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องคดีอาญาย่อมต้องเป็นค่าเสียหายที่เกิดจากการกระทำความผิดอาญานั้นโดยตรง




